Troodos-gebergte
Het Troodos beslaat ruwweg het hele middengedeelte van Cyprus en verandert een vakantie aan zee in twee vakanties. Vanaf de zuidkust rijd je in drie kwartier omhoog en zit je opeens tussen de dennen, waar het in augustus een graad of zes scheelt met de kust. Dat verschil is de reden dat dit gebergte al sinds de Britse tijd als zomerse uitwijkplek dient.
De streek valt in lagen uiteen. Onderaan, op de zuidhelling, liggen de Krasochoria: de wijndorpen waar de druiven voor de commandaria vandaan komen en waar je vrijwel overal zonder afspraak een kelder in kunt lopen. Halverwege liggen de dorpen van steen en hout langs beken, met kersen- en appelboomgaarden eromheen. Helemaal bovenin ligt het naaldbos rond de Olympus, met 1.952 meter het hoogste punt van het eiland.
Wat deze bergen bijzonder maakt, zit vooral binnen. Tien kerkjes staan hier samen op de werelderfgoedlijst, verspreid over dorpen die soms een half uur van elkaar liggen. Het zijn kleine, gedrongen gebouwen met een enorm afdak tegen de sneeuw, en de muurschilderingen erin lopen door tot in de hoogste hoeken. Reken erop dat er geen kassa is en dat je in het dorp naar de sleutel moet vragen.
De rest van het jaar draait om buiten zijn. Er ligt een net van gemarkeerde wandelroutes, deels aangelegd door de Britse boswachterij, en in januari en februari draaien er een paar skiliften op de noordhelling. April, mei, september en oktober zijn de beste maanden om te lopen.
Houd rekening met de rijtijden: het lijkt op de kaart dichtbij, maar over deze bergwegen doe je over twintig kilometer al snel drie kwartier. Tanken kun je beter beneden doen.
Onze stadsgidsen in deze regio
Voor de volgende steden hebben we uitgebreide reisgidsen geschreven.
Agros
Agros ligt op zo'n 1.100 meter in Pitsilia, de oostelijke Troodos, als een amfitheater tegen de helling gebouwd. In mei bloeien de damascenerrozen op de velden rond het dorp en bij de rozenfabriek van de familie Tsolakis zie je gratis hoe daar rozenwater van wordt gestookt. Twee familiebedrijven maken er lountza, loukaniko en chiromeri met Europese bescherming en lepelzoetjes van fruit uit de boomgaarden. De wandelpaden naar Kato Mylos en Madari beginnen in het dorp, en binnen twintig minuten rijden staan de beschilderde UNESCO-kerken van Pelendri en Lagoudera.
Lofou
Lofou is een bergdorp van natuursteen op ongeveer 780 meter hoogte, aan de zuidhelling van het Troodos-gebergte en midden in de Krassochoria, de wijndorpen van Cyprus. Het dorp liep in de twintigste eeuw bijna helemaal leeg, waarna eigenaren hun huizen vanaf de jaren negentig gingen restaureren in plaats van vervangen. Daardoor staat de oude kern nog vrijwel compleet overeind, met kasseistraatjes en stenen bogen over de stegen. Rondom liggen wijnhuizen, een natuurpad naar een waterbron uit 1842 en het stuwmeer van de Kouris-dam.
Platres
Platres ligt op 1.200 meter aan de zuidflank van het Troodos-gebergte en is sinds de Britse tijd de vluchtplek voor de hitte van de kust. Vanaf de dorpsrand lopen paden naar de Caledonia-waterval en de Millomeris-waterval, die doorgaat voor de hoogste natuurlijke waterval van het eiland. Het hoogste punt van Cyprus met zijn skipistes ligt een kwartier rijden hogerop, en tussen de dennen staan hotels uit de jaren dertig. In de tavernes eet je forel uit de kwekerij aan de rand van het dorp.
Kakopetria
Kakopetria ligt op 667 meter hoogte in het Solea-dal, op een smalle rug tussen twee rivieren. De oude kern is beschermd dorpsgezicht: natuursteen, houten balkons en straatjes waar nauwelijks een kar door kan. Twee van de tien beschilderde Troodos-kerken van de UNESCO-lijst staan op een paar minuten rijden. En het is koel, ook als het aan de kust 34 graden is.
Omodos
Omodos is het bekendste wijndorp van Cyprus, op ruim achthonderd meter hoogte aan de zuidhelling van het Troodos-gebergte. Het dorp ligt om een groot geplaveid plein met een klooster erop, de straatjes zijn te smal voor auto's en je kunt zo een wijnkelder binnenlopen om te proeven. Het is de logische eerste stop als je de bergen in gaat.