Mooiste bezienswaardigheden in Nicosia - Wat te doen in Nicosia?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Nicosia

Inleiding tot Nicosia

Nicosia, in het Grieks Lefkosia, ligt midden op Cyprus in een vlakte die de Mesaoria heet. Het is de enige grote stad van het eiland zonder zee, en dat merk je aan alles. Hier wordt gewerkt, gestudeerd en bestuurd, en het toerisme is bijzaak. Voor wie meer wil zien dan strand is het daarom de interessantste plek van Cyprus.

Het hart van de stad ligt binnen een muur die de Venetianen in de zestiende eeuw bouwden: een perfecte cirkel met elf puntige bastions, van boven gezien een ster. Die muur staat er nog vrijwel helemaal, en daarbinnen ligt een oude stad met kerken, moskeeën, een overdekte markt, musea en straten waar studenten de hele middag op een terras blijven zitten.

En dan is er de andere kant van Nicosia. Sinds 1974 loopt er een bufferzone dwars door het centrum, bewaakt door de Verenigde Naties. Aan het eind van sommige straten kijk je tegen een afzetting van olievaten en zandzakken aan. Het is de laatste verdeelde hoofdstad ter wereld, en dat is geen detail dat je even kunt negeren tijdens een wandeling.

Geschiedenis van Nicosia

Nicosia is oud, maar werd pas laat belangrijk. De stad ligt op de plek van het antieke Ledra, een van de koninkrijken van Cyprus, maar bleef eeuwenlang in de schaduw van de kuststeden. Dat veranderde toen die kuststeden kwetsbaar bleken voor Arabische invallen. In de tiende eeuw verhuisde het bestuur landinwaarts, en Nicosia werd de hoofdstad die het sindsdien is gebleven.

Onder de Lusignans, de Franse dynastie die na de kruistochten over het eiland heerste, kreeg de stad haar gotische kerken en paleizen. In 1489 namen de Venetianen het eiland over. Zij zagen de Ottomaanse dreiging aankomen en bouwden tussen 1567 en 1570 in hoog tempo een compleet nieuwe vestingmuur, waarvoor ze een groot deel van de middeleeuwse stad, inclusief kerken en paleizen, lieten slopen om schootsveld te maken. De muur was nog geen jaar af toen de Ottomanen kwamen. Het beleg begon op 22 juli 1570; zeven weken later, op 9 september, viel de stad.

Onder de Ottomanen werden de grote kerken moskeeën en kwamen er hamams en bedestens bij. In 1878 namen de Britten het bestuur over. De onafhankelijkheid van 1960 werd gevolgd door geweld tussen de Grieks- en Turks-Cypriotische gemeenschappen, en al in 1964 werd er een scheidslijn door de stad getrokken. Na de Turkse inval van 1974 werd die lijn definitief. Sindsdien is Nicosia in tweeën gedeeld, met de bufferzone van de VN ertussen.

De top 10 bezienswaardigheden in Nicosia

De Venetiaanse stadsmuren

De muur die de Venetianen om Nicosia legden is het opvallendste bouwwerk van de stad, ook al kijk je er als bezoeker makkelijk overheen. Het is een cirkel met een omtrek van ongeveer vijf kilometer en elf puntige bastions, gebouwd volgens de nieuwste vestingbouwkunde van die tijd. Van bovenaf vormt het een ster.

De gracht eromheen is nooit gevuld en dient nu als parkeerruimte, sportveld, park en openluchttheater. Er waren drie poorten. De Famagusta-poort aan de oostkant is de best bewaarde en is nu een cultureel centrum; je loopt door een lange overwelfde doorgang die er nog uitziet als in 1570. De Paphos-poort en de Kyrenia-poort staan er ook nog, al ligt de laatste aan de noordkant.

Bezoekdetails: De muren en de gracht zijn vrij toegankelijk. De Famagusta-poort is doordeweeks open als er een tentoonstelling loopt. Loop de zuidelijke helft in ongeveer een uur.

De Ledra-straat en de grensovergang

De Ledra-straat is de drukste winkelstraat binnen de muren en loopt kaarsrecht door de oude stad. Winkels, ijssalons, terrassen en op elk uur van de dag mensen. En dan houdt hij plotseling op, bij een grensovergang.

Deze voetgangersovergang ging in april 2008 open, na jaren van onderhandelen, en het was groot nieuws op het eiland. Je laat je paspoort zien aan beide kanten en loopt in een paar minuten van de Republiek Cyprus naar Noord-Cyprus. Aan de overkant heten de straten anders, betaal je met Turkse lira en verandert de sfeer merkbaar. Of je oversteekt of niet, het einde van deze straat is de plek waar je begrijpt hoe de deling in het dagelijks leven zit.

Bezoekdetails: De overgang is dagelijks open, ook ’s avonds. Neem een geldig paspoort of identiteitskaart mee. Er is geen visum nodig voor een dagbezoek.

Het Cyprusmuseum

Vlak buiten de muren, bij de Paphos-poort, staat het belangrijkste archeologische museum van het eiland. Het gebouw is een bescheiden koloniaal pand uit 1908, maar wat erin staat beslaat negenduizend jaar Cypriotische geschiedenis.

Het bekendste stuk is het beeldenveld uit Agia Irini: honderden votiefbeeldjes van terracotta die als een menigte bij elkaar staan opgesteld, precies zoals ze rond een altaar zijn gevonden. Verder zijn er neolithische vondsten uit Choirokoitia, bronzen uit de oudheid, mozaïeken en een Romeins bronzen beeld van keizer Septimius Severus. Wie de vindplaatsen elders op het eiland heeft gezien, vindt hier de voorwerpen die eruit zijn gehaald.

Het museum is al jaren te klein voor wat het bewaart, en er ligt een plan voor een nieuw gebouw even verderop. Tot dat er staat, is de opstelling ouderwets op de goede manier: vitrines vol voorwerpen met korte kaartjes erbij, zonder schermen en zonder route die je door een verhaal duwt. Wie eerst Choirokoitia, Kourion of Paphos heeft bezocht, ziet hier de vondsten die uit die grond zijn gekomen, en dat maakt het een goede afsluiting van een rondreis in plaats van een begin.

Bezoekdetails: Dagelijks open behalve maandag, entree per persoon. Reken op anderhalf tot twee uur. Het museum is klein maar dicht bezet.

Laiki Geitonia en de Faneromeni-kerk

Ten zuiden van de Ledra-straat ligt Laiki Geitonia, een opgeknapte buurt met smalle straatjes, restaurants en winkeltjes in gerestaureerde panden. Het is bewust op bezoekers gericht en daardoor wat gepolijst, maar het geeft wel een goed beeld van hoe de stad er binnen de muren uitzag.

Vlakbij staat de Faneromeni-kerk, de grootste kerk binnen de muren, gebouwd in 1872 op de resten van een ouder klooster. In het marmeren mausoleum ernaast liggen vier geestelijken begraven die in 1821 door de Ottomaanse gouverneur werden geëxecuteerd. De kerk staat aan een plein waar het aan het eind van de middag prettig zitten is.

Bezoekdetails: De buurt is altijd toegankelijk, de kerk buiten de diensten om. Gratis. Bedek schouders en knieën in de kerk.

De Sint-Johanneskathedraal en het aartsbisschoppelijk paleis

Aan een plein in het oosten van de oude stad staat een compacte kerk uit 1662 die van buiten bijna niets laat zien. Binnen is elke vierkante centimeter beschilderd met achttiende-eeuwse fresco’s, van de vloer tot in het gewelf. Een van de taferelen toont de vondst van het graf van de apostel Barnabas, waarmee de kerk van Cyprus haar zelfstandigheid onderbouwde.

Ernaast staat het aartsbisschoppelijk paleis, dat er middeleeuws uitziet maar uit de jaren zestig van de vorige eeuw stamt. Op het plein staat een groot standbeeld van aartsbisschop Makarios III, de eerste president van Cyprus. In het complex zitten meerdere musea, waaronder het Byzantijns Museum met de grootste iconenverzameling van het eiland.

Bezoekdetails: De kathedraal is doordeweeks open met een korte middagsluiting, entree voor het museum. Fotograferen is binnen niet overal toegestaan.

Het Byzantijns Museum

In het aartsbisschoppelijk complex zit een verzameling iconen die zijn weerga op het eiland niet kent, met werk vanaf de negende eeuw. Voor wie iconen alleen als kerkinventaris kent, laat deze collectie zien hoe sterk de stijl over de eeuwen verandert.

Het aangrijpendste deel gaat over wat er na 1974 is verdwenen. Uit kerken in het noorden zijn grote hoeveelheden iconen, fresco’s en mozaïeken geroofd en op de internationale kunstmarkt verkocht. Een deel is via rechtszaken teruggehaald, waaronder fragmenten van de zesde-eeuwse mozaïeken uit de kerk van Kanakaria, die in de jaren tachtig in Indianapolis opdoken. Ze hangen hier nu, met het verhaal erbij.

Bezoekdetails: Doordeweeks open, entree per persoon, meestal gecombineerd met de andere musea in het complex. Reken op een uur.

Het Leventio-museum

Het stadsmuseum van Nicosia zit in een gerestaureerd pand in Laiki Geitonia en vertelt de geschiedenis van de stad zelf, van de vroegste bewoning tot nu. Het is chronologisch opgezet, je begint boven en werkt naar beneden door de tijd.

Wat het aardig maakt, is dat het over gewone dingen gaat: hoe mensen woonden, wat ze droegen, hoe de stad zich binnen de muren uitbreidde, wat de Britse tijd betekende. Er zijn foto’s van straten die je die dag zelf hebt gelopen. Het museum is gratis, wat voor een collectie van dit niveau opvallend is.

Bezoekdetails: Dagelijks open behalve maandag, gratis toegang. Een uur is genoeg.

De Omeriye-moskee en het badhuis

Midden in de oude stad staat een gebouw dat zijn hele geschiedenis laat zien. Het was een veertiende-eeuwse augustijner kerk, die na de verovering van 1570 door Lala Mustafa Pasha tot moskee werd omgebouwd. De gotische spitsbogen staan er nog, met een minaret erop.

De moskee is nog in gebruik door de moslimgemeenschap van Nicosia en bezoekers zijn buiten de gebedstijden welkom. Naast de moskee ligt de Omeriye-hamam, een Ottomaans badhuis uit dezelfde periode dat is gerestaureerd en gewoon in bedrijf is. Je kunt er dus een echt badhuisbezoek boeken in een gebouw van vier en een halve eeuw oud.

Bezoekdetails: De moskee is gratis toegankelijk buiten gebedstijden; schoenen uit, hoofddoek voor vrouwen. Voor de hamam reserveer je vooraf.

Het uitzicht vanaf de Ledra-toren

Halverwege de Ledra-straat staat een kantoortoren die niet bij de oude stad past, en juist daarom bruikbaar is. Op de elfde verdieping zit een uitkijkpunt met een klein museum over de stad.

Vanaf het terras kijk je over de daken van de oude stad, zie je de cirkel van de Venetiaanse muur liggen en, belangrijker, zie je waar de bufferzone loopt. Vanaf de grond is die lijn een reeks losse afzettingen; van boven zie je pas dat het één doorlopende strook door de stad is, met daarachter de minaretten en de vlag op de berghelling in het noorden. Voor een paar euro is dit het beste uitzicht dat je in Nicosia kunt kopen.

Bezoekdetails: Doordeweeks open, klein toegangsbedrag. Ga bij helder weer en aan het eind van de middag.

De bufferzone en het Home for Cooperation

Bij de overgang aan het Ledra Palace, aan de westkant van de oude stad, ligt een gebouw dat letterlijk in de bufferzone staat. Het Home for Cooperation opende in 2011 als ontmoetingsplek voor Grieks- en Turks-Cyprioten, met een café, een bibliotheek en tentoonstellingen.

Je loopt er naar binnen zonder grenscontrole, want het ligt tussen de twee posten in. Rondom staan gebouwen die sinds 1974 leeg zijn, met kogelgaten en begroeiing die door de gevels heen groeit. Het contrast tussen een gewoon café en de lege straat ernaast is scherper dan wat een museum je kan uitleggen.

Bezoekdetails: Het café en de tentoonstellingsruimte zijn doordeweeks open. Fotograferen in de bufferzone en richting de militaire posten is niet toegestaan; let op de borden.

Reistips voor Nicosia

Nicosia heeft geen eigen luchthaven meer; het oude vliegveld ligt sinds 1974 in de bufferzone en wordt door de VN gebruikt. Je komt aan op Larnaca en rijdt in ongeveer drie kwartier over de snelweg, of je neemt de intercity-bus die meerdere keren per dag rijdt.

Beste reistijd

Nicosia ligt midden op het eiland, zonder zeewind, en dat merk je. In juli en augustus loopt het op naar 37 graden en is een dag lopen binnen de muren zwaar werk. Wie toch in die maanden komt, doet de oude stad in de vroege ochtend en de musea in de middag.

De beste maanden zijn maart tot en met mei en oktober en november. Het is dan 20 tot 30 graden, droog genoeg en precies goed voor een stad die je grotendeels te voet doet. Ook de winter is bruikbaar: met 16 tot 18 graden is Nicosia de enige plek op Cyprus waar het buiten het seizoen niet stiller wordt, want de stad leeft van zijn eigen inwoners en studenten en niet van toeristen.

Reken in december en januari op een dag of acht regen per maand. Het Cyprusmuseum en de overdekte markt vullen zo’n dag moeiteloos.

Praktisch

Het verkeer op Cyprus rijdt links. Binnen de muren kun je beter niet rondrijden: de straten zijn smal en eenrichtingsverkeer, en parkeren doe je het handigst in de gracht rond de muur, waar grote terreinen liggen. De oude stad zelf loop je in een dag.

Wil je de grens over, neem dan je paspoort mee. Een dagbezoek aan het noorden is eenvoudig te voet via de Ledra-straat. Ga je met een huurauto de grens over, controleer dan vooraf wat je verzekering dekt, want dat is niet vanzelfsprekend. In het zuiden betaal je met euro’s, in het noorden met Turkse lira.

Accommodatie in Nicosia

Nicosia is geen vakantiebestemming en dat zie je aan het aanbod. De meeste hotels richten zich op zakelijke gasten en staan in de nieuwe stad buiten de muren. Binnen de muren zijn de laatste jaren wel kleine boetiekhotels en gastenverblijven in gerestaureerde panden bijgekomen, en dat is duidelijk de leukere keuze als je hier een nacht blijft.

Veel mensen doen Nicosia als dagtrip vanaf de kust, wat prima werkt. Wil je de stad ’s avonds zien, als de terrassen vollopen met studenten, dan is een overnachting binnen de muren de moeite waard.

Eten en drinken in Nicosia

Omdat er nauwelijks toeristen zijn, eet je in Nicosia zoals Cyprioten eten. In de straten rond Faneromeni en Ledra zitten taverna’s waar meze op tafel komt, en de kwaliteit ligt hoger dan aan de kust omdat het publiek plaatselijk is. Reken op halloumi van de grill, gevulde druivenbladeren, sheftalia en kleftiko.

De oude stad heeft daarnaast een levendige koffiecultuur, met zaken die overdag vol zitten met studenten van de universiteit. In de wijk rond de Onasagorou-straat zitten de modernere zaken en de bars. En omdat de stad gemengder is dan de rest van het zuiden, vind je er ook goede Libanese en Turkse keuken.

Dagtrips vanuit Nicosia

Nicosia ligt midden op het eiland, dus alles is bereikbaar, maar de meeste mensen doen het andersom en komen vanaf de kust hierheen. Vanuit de stad zelf liggen vooral het binnenland en de bergen voor de hand.

Het Troodos-gebergte

In een uur rijd je vanuit Nicosia de bergen in, langs kloosters en dennenbossen naar de hoogste toppen van het eiland. Aan de zuidkant van het gebergte liggen de wijndorpen rond Omodos.

Kakopetria

Zo’n 55 kilometer naar het zuidwesten, een uur rijden, ligt Kakopetria in de Solea-vallei. Het oude dorp is gebouwd van steen en hout, met smalle straatjes langs de rivier en balkons die over het water hangen. Vlakbij staat Agios Nikolaos tis Stegis, een van de beschilderde bergkerkjes die op de werelderfgoedlijst staan.

Fikardou

Veertig kilometer naar het zuidwesten, een uur rijden over bergwegen, ligt Fikardou. Er wonen nog maar een handvol mensen, en juist daardoor is er nooit iets verbouwd: de huizen van leem en hout staan er nog zoals ze eeuwen geleden gezet zijn, en het hele dorp is als monument beschermd. Een paar kilometer verderop ligt het klooster Machairas tegen de helling.

Larnaca

Drie kwartier naar het zuidoosten ligt Larnaca, met de Lazaruskerk, het fort en het zoutmeer. Handig te combineren als je aan het eind van je reis toch naar de luchthaven moet.

Limassol

Een uur naar het zuiden ligt Limassol aan de kust, met het kasteel, de promenade en het antieke Kourion vlakbij. Een goede tegenhanger van een dag binnen de muren.

Athienou

Zo’n 38 kilometer naar het zuidoosten, ongeveer veertig minuten rijden, ligt Athienou. Na een dag langs de groene lijn in de hoofdstad zie je hier hoe de bufferzone op het platteland loopt: het stadje ligt er middenin en een groot deel van zijn akkers ligt erachter. Je komt er vooral voor het eten, het grote ronde brood en de halloumi die in het ouderlijk huis van de monnik Kallinikos gemaakt wordt. Het Kallinikeio-museum is doordeweeks open, in het weekend alleen op afspraak.

Conclusie

Nicosia is de dag op Cyprus die je niet moet overslaan. Binnen een Venetiaanse stervormige muur ligt een stad die in geen enkel opzicht op de kust lijkt: musea met negenduizend jaar geschiedenis, een kathedraal die van binnen helemaal beschilderd is, een Ottomaans badhuis dat nog werkt, en een straat die halverwege ophoudt bij een grens. Kom in het voorjaar of de herfst, want in de zomer is het hier zonder zeewind simpelweg te heet om te lopen.

Veelgestelde vragen