Mooiste bezienswaardigheden in Fikardou - Wat te doen in Fikardou?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Fikardou

Fikardou ligt op zo’n 900 meter hoogte in het oostelijke Troodos, een kilometer of veertig ten zuidwesten van Nicosia. Er wonen nog maar een handvol mensen, en juist daarom geldt dit als het best bewaarde dorp van het eiland. Sinds 1978 is heel Fikardou beschermd monument en sinds 2002 staat het op de voorlopige lijst voor het UNESCO-werelderfgoed. Wat je ziet zijn muren van leem en ruwe steen, houten balkons, geplaveide straatjes die te smal zijn voor een auto, en twee volledig gerestaureerde woonhuizen die je vanbinnen kunt bekijken.

Inleiding tot Fikardou

Wie vanaf Nicosia de bergen in rijdt, komt na een reeks bochten langs terrassen en dennen uit bij een dorp dat kleiner is dan je verwacht. Fikardou telt een paar tientallen huizen op een helling, met de kerk bovenaan en de taverne halverwege. Je parkeert aan de rand en de rest doe je te voet, want verder kom je niet.

Het bijzondere zit hem in wat er niet staat. Geen appartementen, geen nieuwbouw, geen souvenirwinkel, geen tweede taverne. De Oudheidkundige Dienst is eigenaar van vrijwel het hele dorp, en dat houdt het zoals het in de achttiende en negentiende eeuw werd gebouwd. Een wandeling van een uur laat hier meer zien van het oude Cypriotische dorpsleven dan een museum aan de kust.

Reken er ook op dat het stil is. Doordeweeks kom je soms niemand tegen behalve de mensen van de taverne. Op zondag draait dat om en rijden Cyprioten uit Nicosia hierheen voor de lunch.

Geschiedenis van Fikardou

De naam gaat volgens historisch onderzoek terug op de familie Fikardos, een adellijk geslacht uit de Lusignan-tijd. Een zekere Thomas Fikardos wordt in 1473 genoemd als kanselier aan het hof. Daarnaast bestaat de plaatselijke overlevering dat de naam zoiets als hol van de vluchtelingen betekent, en dat hier in de eeuwen tussen 400 en 800 na Christus mensen wegdoken voor geloofsvervolging en invallen aan de kust. Dat is een verhaal en geen bewijs, maar je krijgt het in het dorp wel verteld.

Eeuwenlang leefde Fikardou van wijnbouw en landbouw op de terrassen rond het dorp. De huizen die er nu staan dateren grotendeels uit de achttiende en negentiende eeuw, met een onderbouw van ruwe steen, muren van leem, houten balkons en daken van dakpannen. Beneden was ruimte voor de wijnpers en het gereedschap, boven werd gewoond.

In de twintigste eeuw liep het dorp leeg. Wie werk zocht vertrok naar Nicosia, en wat achterbleef stond stil. Dat klinkt treurig, maar het is precies de reden dat hier nooit iets is verbouwd of gesloopt. In 1978 verklaarde de Oudheidkundige Dienst het hele dorp tot beschermd monument. De woonhuizen van Katsinioros en Achilleas Dimitri werden volledig gerestaureerd en kregen in 1987 de internationale Europa Nostra-onderscheiding. Sinds 2002 staat Fikardou op de voorlopige lijst voor het UNESCO-werelderfgoed. Bij de volkstelling van 2011 stonden er nog vijftien inwoners ingeschreven.

De top 10 bezienswaardigheden in Fikardou

De museumhuizen van Katsinioros en Achilleas Dimitri

Dit zijn de twee huizen die de Oudheidkundige Dienst volledig heeft gerestaureerd en die in 1987 samen de Europa Nostra-onderscheiding kregen. Het huis van Katsinioros heeft twee verdiepingen, een steil houten dak en bouwkenmerken die teruggaan tot de zestiende eeuw. Boven werd gewoond, beneden stonden de wijnpers en de landbouwspullen, en die staan er nog gewoon. In het huis van Achilleas Dimitri is een weefatelier ingericht, met het getouw en het gereedschap waarmee hier werd geweven. Samen laten ze zien hoe zo’n huishouden draaide.

Bezoekdetails: Open van 15 april tot 30 oktober van 9.30 tot 17.00 uur en van 1 november tot 15 april van 8.30 tot 16.00 uur, maandag en feestdagen gesloten. Over de entree spreken de bronnen elkaar tegen: de officiële toeristendienst noemt gratis toegang, andere sites een paar euro. Houd dus wat contant geld bij de hand, want pinnen kan hier nergens. Je parkeert bij de rand van het dorp en loopt er in een paar minuten naartoe.

Het dorp zelf: straatjes, houten balkons en lemen muren

De grootste bezienswaardigheid van Fikardou is Fikardou. De huizen hebben muren van ruwe steen en leem, houten balkons en overdekte galerijen, en de straatjes zijn geplaveid en te smal voor auto’s. Omdat de Oudheidkundige Dienst eigenaar is, staat er geen enkel nieuwbouwhuis tussen. Loop rustig en kijk vooral omhoog, want het houtwerk van de balkons en de dakoverstekken is hier het mooist.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, dag en nacht, geen kaartje nodig. Je hebt aan een uur genoeg om alle straatjes te lopen. Draag schoenen met grip, want de plavuizen zijn glad bij regen en het dorp loopt behoorlijk op en af.

Kerk van de Apostelen Petrus en Paulus

De dorpskerk staat aan de bovenkant van Fikardou. Een inscriptie geeft 1754 als jaar waarin de kerk haar huidige vorm kreeg, en de oorsprong ligt vermoedelijk aan het eind van de vijftiende eeuw. Het is een eenbeukig kerkje van plaatselijke steen met een schuin houten dak, en dat dak is het opvallendst: het binnenwerk zit vol fijn uitgesneden reliëfpatronen. Binnen is het klein en donker en in tien minuten bekeken. Vanaf het kerkplein begint ook het wandelpad richting het Archontidi-centrum, dus je komt er sowieso langs.

Bezoekdetails: Gratis, maar de deur is niet altijd open. Vraag het in de taverne, daar weten ze wie de sleutel heeft. Bedek je schouders en knieën als je naar binnen gaat.

Klooster Machairas

Het klooster werd in 1148 gesticht door de monniken Neophytos en Ignatios en ligt op zo’n 870 meter hoogte, een kwartiertje rijden van Fikardou. Het brandde twee keer volledig af, in 1530 en in 1892, en beide keren werd de icoon van de Panagia Machairiotissa uit het vuur gehaald. De huidige kerk werd na die laatste brand op de resten van de vorige gebouwd en was in 1900 klaar. De icoon wordt in de kerkelijke traditie toegeschreven aan de evangelist Lucas; dat is een geloofsovertuiging, geen vastgestelde herkomst. Het complex ligt tegen een beboste helling en trekt van de kloosters in het binnenland de meeste bezoekers.

Bezoekdetails: Doorgaans open vanaf 9.30 uur en in het weekend al vanaf 6.30 uur, tot 18.00 uur, met de woensdag als sluitingsdag voor bezoekers. Controleer de actuele tijden voor je rijdt. Toegang is gratis. Kleed je bedekt met een lange broek of rok en bedekte schouders, anders kom je er niet in. Vanaf Fikardou ben je er in een klein kwartier, via Lazanias.

De schuilplaats en het adelaarsmonument van Grigoris Afxentiou

Op een paar kilometer van het klooster Machairas ligt de grot waar EOKA-strijder Grigoris Afxentiou zich schuilhield. In de nacht van 2 op 3 maart 1957 werd hij hier door Britse troepen omsingeld. Hij stuurde zijn vier metgezellen naar buiten, bleef zelf in de grot en kwam om op negenentwintigjarige leeftijd. Bij de grot staat een monument, en op de heuvel boven het klooster staat een groot beeld van hem als adelaar, naar zijn bijnaam de adelaar van Machairas. Wil je iets begrijpen van de Cypriotische twintigste eeuw, dan zegt deze plek meer dan een museumzaal.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, geen openingstijden en geen entree. Het laatste stuk naar de grot loop je over een onverhard pad vanaf de weg bij het klooster, reken op een half uur heen en terug. Voor Cyprioten is dit een nationale herdenkingsplek, dus houd het rustig.

De wandelpaden Lazanias-Fikardou en Fikardou-Archontidi

Het pad Lazanias-Fikardou is twee kilometer lang, duurt ongeveer drie kwartier en begint even buiten Lazanias. Het langere pad Fikardou-Archontidi is vijf kilometer en kost anderhalf uur, volgt een bergkam en kijkt bij helder weer uit tot aan Nicosia. Beide paden horen bij de Europese wandelroute E4 en hebben moeilijkheidsgraad 2, dus er komt geen klimwerk aan te pas maar je moet wel een beetje doorstappen. Onderweg loop je door den en gouden eik, en in het voorjaar staat de helling vol bloemen.

Bezoekdetails: Gratis en het hele jaar open. Het pad naar Archontidi begint bij de kerk van Fikardou, het andere bij Lazanias. Neem water mee, want onderweg is niets te krijgen, en doe deze paden niet midden op de dag in juli of augustus.

Het buurdorp Lazanias

Lazanias ligt net als Fikardou hoog in de bergen en telde bij de volkstelling van 2001 nog 33 inwoners. Het dorp zou rond 1160 zijn ontstaan toen de monniken van Machairas een paar gehuchten samenvoegden tot één plaats. De kerk van Agios Georgios met zijn houtsnijwerk wordt gedateerd tussen 1811 en 1821 en werd in 1855 verbouwd. Het is nog stiller dan Fikardou en er komen nog minder bezoekers. Een half uurtje rondlopen is genoeg, en de kans is groot dat je het dorpsplein voor jezelf hebt.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk. Vanuit Fikardou is het een paar minuten rijden, of je loopt erheen over het natuurpad van twee kilometer. Parkeer aan de rand, want de straatjes zijn smal en lopen steil omlaag.

Het Machairas-bos en de Kionia-piek

Het Machairas-bos is nationaal bospark en Natura 2000-gebied en beslaat ruim 46 vierkante kilometer met Calabrische den en gouden eik, de nationale boom van Cyprus. De Kionia-piek is met 1.423 meter het hoogste punt van het oostelijke Troodos. Het wandelpad Kionia-Profitis Ilias is zeven kilometer lang en kijkt onderweg uit over de Mesaoria-vlakte. Heb je na het dorp nog een paar uur over, dan rijd je hier zo naartoe.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk. Bij de picknickplek Kionia staan tafels, banken en drinkwater, en op zondag zitten er Cypriotische families aan de barbecue. Je komt er alleen met de auto, via de weg langs het klooster Machairas.

Palaichori en de werelderfgoedkerk Metamorfosis tou Sotiros

Palaichori ligt een minuut of twintig rijden van Fikardou en heeft een kapel uit het begin van de zestiende eeuw die op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat als een van de beschilderde kerken van het Troodos-gebied. De binnenkant is van vloer tot dak beschilderd, met een van de meest complete fresco-cycli uit de post-Byzantijnse periode op Cyprus. Van buiten is het weinig meer dan een stenen schuur onder een groot overhangend pannendak, precies zoals die kerkjes hier gebouwd zijn. In het dorp zit ook een Byzantijns museum, waar je terechtkunt als de kerk dicht is.

Bezoekdetails: In het zomerrooster, van halverwege april tot halverwege september, is de kerk dinsdag tot zaterdag open van 10.00 tot 13.00 en van 14.00 tot 17.30 uur en op zondag van 11.00 tot 16.30 uur; de rest van het jaar dinsdag tot zaterdag doorlopend van 10.00 tot 16.30 uur en zondag van 11.00 tot 16.30 uur. Die tijden veranderen om de paar jaar, dus check ze vooraf. Toegang is gratis. Kom je buiten die uren, vraag dan bij het Byzantijnse museum in het dorp naar de koster.

Het oude schooltje met het borduurmuseum

De verlaten dorpsschool van Fikardou is door de dorpsraad en de Oudheidkundige Dienst opgeknapt, werk dat in 2011 klaar was. Er zit nu een kleine expositie over het plaatselijke borduurwerk, en met enige regelmaat worden er ambachtsworkshops gegeven, meestal van 11.00 tot 13.00 uur. Het gebouwtje laat vooral zien hoe een dorpsschool hier werkte toen er nog kinderen woonden, wat je je bij vijftien inwoners nauwelijks kunt voorstellen.

Bezoekdetails: In de praktijk alleen op zondag open, en niet het hele jaar door. Toegang is gratis. Vraag in de taverne of er vandaag iemand is; het schooltje staat midden in het dorp, op loopafstand van de museumhuizen.

Reistips voor Fikardou

Hoe kom je er

Fikardou bereik je alleen met de auto of via een excursie. Vanuit Nicosia rijd je in drie kwartier tot een uur omhoog, via Klirou of via Kalo Chorio. Vanaf luchthaven Larnaca ben je er in ruim een uur over zo’n zeventig kilometer, vanuit Limassol over zo’n zestig kilometer ook ruim een uur. De laatste kilometers zijn smal en bochtig, en je parkeert aan de rand van het dorp.

Beste reistijd

Op 900 meter is het hier een graad of vijf koeler dan in Nicosia. Beneden loopt het gemiddelde dagmaximum in juli en augustus op tot 37 graden, in Fikardou zit je dan rond de 32. Precies daarom rijden Cyprioten in de zomer de bergen in voor een lunch.

April en mei zijn het mooist: een graad of 20 tot 25, groen op de hellingen en bloemen langs de paden. September en oktober werken net zo goed, met 29 graden die in de loop van oktober naar een graad of 24 zakken. In november gaat het richting de 17 graden en in de winter zit je rond de 11 tot 13, met regelmatig regen en soms mist in het dal. Dan is de taverne met de open haard het halve bezoek.

Praktisch

Op Cyprus rijd je links, een erfenis uit de Britse tijd. De bergwegen zijn goed onderhouden maar smal en bochtig, met weinig vangrail, dus rijd rustig en houd rekening met tegenliggers in de bochten.

Neem contant geld mee, want er is geen pinautomaat en de museumhuizen vragen soms een kleine entree. Er zit geen winkel in het dorp, dus water en iets te eten neem je zelf mee als je gaat wandelen. Ook in de zomer is het hier ’s avonds fris, dus gooi een trui in de auto.

Accommodatie in Fikardou

In Fikardou zelf slaap je niet. De huizen zijn museum of staan leeg, en er is geen hotel of gastenverblijf. Dat is geen omissie maar beleid.

Wil je in deze streek blijven, kijk dan naar de agrotoeristische huisjes in de dorpen rond Palaichori en verder westelijk in Kakopetria, waar wel gerestaureerde panden worden verhuurd. Nicosia ligt op drie kwartier en heeft veel meer keuze, en vanaf de kust bij Larnaca doe je Fikardou prima als dagtrip.

Eten en drinken in Fikardou

Eten doe je bij taverne Yiannakos, en veel keus is er niet: het is zo goed als de enige plek in het dorp waar iets gebeurt. ’s Ochtends is het een kafenio, vanaf het middaguur een restaurant, met meze en op vrijdagavond ofto kleftiko, lamsvlees dat urenlang in de ovenkuil gaart. De taverne zit in een van de oude stenen panden, met veranda’s die over het dorp uitkijken en binnen in de winter een open haard.

In de streek Pitsilia draait het verder om gerookt varkensvlees. Lountza wordt van de haas gemaakt en hiromeri van de ham, allebei eerst in rode wijn uit de streek gerijpt en daarna gerookt. Beide hebben inmiddels een Europese beschermde geografische aanduiding, hiromeri sinds 2020 en lountza sinds 2021, dus wat je hier op je bord krijgt komt echt uit deze bergen.

Bij de koffie krijg je vaak soutzoukos, snoeren amandelen die door ingedikt druivensap zijn gehaald, en na het eten zivania, de sterke Cypriotische druivenbrandewijn. Op zondag rijden Cyprioten uit Nicosia en de dorpen eromheen hierheen om te eten, dus bel dan even vooruit.

Dagtrips vanuit Fikardou

Fikardou is voor de meeste mensen zelf de dagtrip, maar wie hier een paar dagen blijft, heeft de hoofdstad en de rest van het gebergte binnen een uur.

Agros

Ongeveer dertig kilometer naar het zuidwesten, drie kwartier over bergwegen, ligt Agros, het grote dorp van Pitsilia. Waar Fikardou een handvol bewoners heeft, wonen hier er ruim achthonderd, tegen de helling als een amfitheater. Je komt er voor de rozen: een familiebedrijf laat je gratis zien hoe rozenwater gestookt wordt. En voor de vleeswaren, want in de rokerijen van het dorp maken ze de lountza en hiromeri waar Pitsilia om bekendstaat. In mei, als de rozen bloeien, is het er op z’n mooist.

Nicosia

Een kilometer of veertig naar het noorden ligt Nicosia, eerst over de bergweg en dan de vlakte in, samen drie kwartier tot een uur. De hoofdstad heeft Venetiaanse stadsmuren, de overdekte Ledra-straat en een paar goede musea, en nergens anders op het eiland zie je de deling van Cyprus zo van dichtbij. Na een dorp van vijftien inwoners is dat een flinke omschakeling.

Kakopetria

Ongeveer een uur naar het westen, over de bergwegen via Palaichori, ligt Kakopetria. Dat is het andere grote oude bergdorp van Troodos, met een rivier door het midden en houten balkons boven het water. Het is groter en levendiger dan Fikardou en er zijn wel hotels en restaurants. Onderweg kom je langs een paar van de beschilderde kerkjes die op de werelderfgoedlijst staan.

Larnaca

Ruim een uur naar het zuidoosten ligt Larnaca, een kilometer of zeventig. Daar staan de Lazaruskerk met de crypte eronder en het fort aan het eind van de palmenboulevard, en aan de rand van de stad ligt het zoutmeer waar in de winter flamingo’s neerstrijken. Omdat de luchthaven er vlakbij zit, combineren veel mensen Fikardou met de aankomst- of vertrekdag.

Conclusie

Fikardou is geen dorp dat je bezoekt voor de bezienswaardigheden, want die heb je in een uur gehad. Je komt omdat hier twee eeuwen lang niets is veranderd: lemen muren, houten balkons, een wijnpers die nog staat waar hij stond, een taverne met een open haard. Combineer het met het klooster Machairas en de werelderfgoedkerk in Palaichori en je hebt een volle dag in het binnenland die niets met de kust te maken heeft.

Veelgestelde vragen